“Güç edip haddi aşmak” Osmanlı İstanbul’unda livâta davalarının queer bir analizi

Image

Kaos Q+ dergisinin “Queer Tarih” temalı dokuzuncu sayısı için özel bir çalışma yaptık. Söz konusu çalışmayı Yılmaz Yeniler ile birlikte yürüttük. İkimizin akademik olarak farklı arkaplanlara sahip olması incelediğimiz tarihsel materyale bakışımızı zenginleştirdi. “Güç edip haddi aşmak” Osmanlı İstanbul’unda livâta davalarının queer bir analizi isimli makalemiz ortak çalışmamızın ürünüdür.

Osmanlı İmparatorluğu başkentinde gerçekleşen cinsel suçlara ait mahkeme kayıtları (kadı sicilleri) incelendiğinde içerisinde “livâta” kelimesinin geçtiği çeşitli şikâyetlere rastlanılmaktadır. Makalemizde söz konusu şikâyetlerden küçük bir seçki hikâyeleştirme yoluyla mercek altına alınarak kadı sicillerinin mevcut tarihyazımındaki yeri sorunsallaştırılmaktadır. Seçilen örneklerde geleneksel Osmanlı tarihyazımında tarihçilerin “gerçekliği” resmi söylem aracılığıyla doğrudan onama ve boşlukları doldurma eğilimi queer bir bakışla sorgulanmaktadır. Böylece sicillerde yer alan şahitsizlikleri, suskunlukları ve bedensel ilişkileri kuirleştirme denemesi yapılmaktadır.

Continue reading

Queer bir tarih yazılabilir mi?

Image

Özet

Tarihçiler, günümüz tarihyazımında çeşitli perspektifler kullanmaktadır. Bu perspektifler zaman içerisinde sosyoloji gibi disiplinlerin tarih alanına yaklaşmasıyla zengin bir içerik oluşturmuştur. Feminist fikriyatı tarih alanına uygulayan ve toplumsal cinsiyet gibi konuların izini tarihsel metinlerde arayan tarihçiler olmuştur. Türkiye’de 2000’lerden bu yana queer fikirler tartışılmaya başlamış, daha sonra üretilen akademik çalışmalarla tarihyazımını da etkilemişlerdir. 2016 yılında ilk defa kaleme alınan bu makalede, queer okumalar üzerinden o zamana dek yapılan örnek niteliğindeki çalışmalara yeni bir perspektif sunmak hedeflenmişti. Makale daha sonra genişletilmiş, tarihçilerin kurdukları hikâyeler irdelenirken sordukları sorularda queer fikriyatın izi sürülmüş ve derinlik kazandırılmıştır. Bu sayede queer fikriyatın tarih yazımına ne derece yansıdığını ve tarihçiler tarafından araçsallaştırılarak kullanıldığı örnekler üzerinden tartışılmıştır.

Continue reading